


بذر خالواش(کوت کوته)
سبزی خالواش، که به نام پونه وحشی نیز معروف است و به خانواده نعناییان تعلق دارد، از دوران باستان به دلیل کاربردهای گوناگون آشپزی و دارویی مورد استفاده بوده است. این گیاه که در فصول گرم رشد میکند و در مناطقی با خاک غنی و مرطوب یافت میشود، بخشی از رژیم غذایی سنتی منطقه گیلان است. خالواش برای بهبود عملکرد گوارش، تسکین دردهای معده، اسپاسمهای عضلانی و نفخ مفید است و همچنین میتواند به کاهش استرس، افسردگی و بهبود خواب کمک کند. این گیاه در درمان رماتیسم و ورم مفاصل، کاهش اسپاسم عضلانی و تسکین دردهای قاعدگی نیز مؤثر است. در این مقاله به بررسی کامل خواص سبزی خالواش می پردازیم، با ما همراه باشید.
مهم ترین خواص سبزی خالواش
- ضد اسپاسم
- بهبود دهنده گوارش
- کاهش دردهای قاعدگی
- تنظیم کننده هورمونها
- میکروب کش
- ضد افسردگی
- بهبود عملکرد کبد
- کاهش اسید اوریک
- معطر کننده غذا
- درمان عفونتهای پوستی
-
خواص درمانی و کاربردهای سبزی خالواش
سبزی خالواش، که در میان مردم با نام پونه وحشی نیز شناخته میشود، به خانواده نعناییان تعلق دارد و دارای عطری مشابه با نعنا است. این گیاه از دیرباز، حتی در کتابهای آشپزی دوران روم باستان، به دلیل کاربردهای متعدد خود شناخته شده است. استفاده از خالواش به دورانهای گذشته بازمیگردد و شامل مصارف آشپزی و دارویی میشود.
در گذشته از این گیاه برای دفع حشرات استفاده میکردهاند و اسانس آن در صنعت عطرسازی کاربرد داشته است. با این حال، وجود مادهای سمی به نام پولِگون در خالواش، استفاده از روغن پونه را به شدت محدود میکند، زیرا اسانس غلیظ پونه میتواند خطرات جدی به دنبال داشته باشد.
-
خالواش در فصول گرم سال رشد میکند و ترجیح میدهد در محیطهایی که از تابش مستقیم آفتاب دور هستند و دارای خاکی غنی و مرطوب هستند، قرار گیرد. این شرایط به گیاه اجازه میدهد تا به خوبی رشد کند و گسترش یابد. خالواش، چه به صورت تازه و چه خشک، به عنوان یک عضو مهم در رژیم غذایی ساکنان منطقه گیلان شناخته میشود و میتوان از آن در تهیه انواع غذاها و نوشیدنیها استفاده کرد.
تأثیر خالواش بر سلامت گوارش
خالواش به عنوان یکی از بهترین گزینههای طبیعی برای بهبود عملکرد دستگاه گوارش شناخته میشود. این گیاه میتواند به تسکین درد معده، رفع سوء هاضمه، اسپاسمهای عضلانی و نفخ کمک کند. مصرف دمنوش پونه به همراه نبات یا ترکیب پونه با ماست، راهحلهای طبیعی و مؤثری برای مقابله با مشکلات گوارشی به شمار میروند. این استفادهها نه تنها به تسکین درد کمک میکنند بلکه در درمان دلپیچههای شدید و بهبود عمومی سلامت گوارش نیز نقش دارند.
-
خالواش و تأثیر آن بر سلامت روان
علاوه بر خواص فیزیکی، خالواش دارای تأثیرات مثبتی بر سلامت روان نیز است. مصرف دمنوش پونه میتواند به کاهش احساس استرس، افسردگی و بهبود حالات عصبی کمک کند. این گیاه به عنوان یک آرامبخش طبیعی عمل میکند و میتواند در درمان بیخوابی و بهبود کیفیت خواب نیز مفید باشد. استفاده از خالواش به عنوان یک روش طبیعی برای بازگرداندن آرامش و تعادل روانی، راهحلی امیدبخش برای کسانی است که به دنبال گزینههای طبیعی برای مقابله با چالشهای روانی خود هستند.
اثرات خالواش بر درمان رماتیسم و ورم مفاصل
یکی از کاربردهای قابل توجه خالواش، تاثیر آن بر بهبود شرایط رماتیسم و ورم مفاصل است. این مشکلات به خصوص در میان افراد مسن شایع هستند و میتوانند باعث درد و ناراحتی قابل توجهی شوند. علت اصلی این شرایط، افزایش اسید اوریک در بدن است که منجر به التهاب و درد میشود. خالواش، با خاصیت کاهش دهندهی اسید اوریک، به کاهش التهاب و درد ناشی از رماتیسم کمک میکند، و این امر از طریق مصرف مستقیم سبزی تازه یا به شکل پودر شده آن ممکن است. این خواص درمانی، خالواش را به یک گزینه طبیعی موثر برای افراد رنجبرده از این شرایط تبدیل میکند.
کاهش اسپاسم عضلانی با خالواش
فعالیت بدنی شدید و ورزش میتواند منجر به گرفتگی و اسپاسم عضلانی شود. در چنین شرایطی، خالواش به عنوان یک راهحل طبیعی برای رفع این ناراحتیها عمل میکند. مصرف این سبزی، چه به صورت تازه و چه به شکل پودری، به کاهش اسپاسم عضلانی کمک کرده و به فرد اجازه میدهد تا احساس آرامش بیشتری کند. این خاصیت میتواند بخش مهمی از روند بازیابی پس از فعالیتهای ورزشی را تسریع بخشد.
-
سبزی خالواش در چه غذاهایی استفاده میشود؟
همانطور که گفتیم به دلیل عطر و طعم بسیار خوب خالواش، این گیاه مصارف آشپزی بسیار دارد که میخواهیم به چند مورد از آن ها اشاره کنیم.
- اناربیج
-
یکی از موارد مصرف سبزی خالواش تهیه اناربیج است. یکی از مواد اصلی این غذای خوشمزه سبزی های منطقه گیلان می باشد که یکی از آن ها سبزی خالواش است. اناربیج ترکیبی از گوشت قلقلی، سبزی های معطر، رب و … است.
- خورشت ترش واش که یک نوع غذای شمالی است.
- مرغ شکم پر گیلانی
- ماهی شکم پر شمالی
-
یکی از کاربرهای سبزی خال واش تهیه ماهی شکم پر است. عطر خوب سبزی خالواش به خوبی بوی ماهی را میگیرد.
- سبزی خالواش در تهیه زیتون پرورده کاربرد دارد.
- کال کباب که باز هم یک غذای شمالی است.
- اردک ماهی شکم پر
- ترش تره
-
همان طور که گفتیم سبزی خال واش مخصوص خطه گیلان است و به همین دلیل بیشترین کارد و مورد استفاده آن تهیه غذاهای گیلانی مانند ترش تره است. برای پخت ترش تره سبزی خالواش را با سیر تفت میدهند و طعم شگفت انگیزی ایجاد میشود.
- انار آویج
-
معمولا هموطنان عزیز گیلانی برای سرو فسنجان در تابستان به آن سبزی هایی مانند خالواش اضافه می کنند.
- بادمجون کبابی گیلانی
- و انواع خورش های محلی شمال
-
نکته:
- اگر از سبزی خالواش خشک شده برای تهیه غذا استفاده میکنید بهتر است کمی آن را خیس کنید و بعد تفت بدهید.
- اگر سبزی خالواش در دسترس شما نبود میتوانید از جایگزین های خالواش مانند گشنیز استفاده کنید.
-
نام های دیگر خالواش:
- پونه محلی
- فودنج
- فود
- پودنه
- نعنای گیلانی
آموزش کاشت خالواش
برای کاشت خالواش مانند بذر نعنا عمل کنید.
بذر خالواش به دلیل ریز بودن نباید با دست تماس پیدا کند بنابراین بذرها را داخل لیوان یکبار مصرف بریزید.
از بسترهای کشتی مانند پیت ماس یا کوکوپیت استفاده کنید تا مطمئن شوید که بستر کاشت عاری از هر گونه عامل بیماری زا مانند ویروس و قارچ است.
می توانید از گلدان های مناسب برای کاشت یا سینی های کشت استفاده کنید. ظرف را از بسترهای کشت ذکر شده پر کنید و به خوبی آبیاری کنید. بعد از اینکه آب اضافی از سوراخ زهکشی ته گلدان بیرون رفت. بذر نعناع فلفلی را بدون دخالت دست و با استفاده از نوک چاقو یا قاشق بذر خالواش را روی بستر کشت بریزید.
بعد از بذرپاشی، به آرامی کمی آب اسپری کنید به طوریکه بذرها جابجا نشده و داخل خاک فرو نروند. بذر خالواش نباید در عمق خاک کاشته شود بهتر است فقط روی سطح خاک بپاشد و با خاک نپوشانید، زیرا کوچک بوده و نمی توانند جوانه بزنند. برای اینکه بذر خالواش زود جوانه بزند حتما روی ظرف کشت را با نایلون شفاف بپوشانید. البته برای ایجاد تهویه حتما چند سوراخ روی نایلون ایجاد کنید تا آب روی نایلون جمع نشود.
بذر خالواش معمولا بعد ازدو تا سه هفته جوانه می زند پس از جوانه زنی و مشاهده جوانه ها، نایلون را بردارید تا جوانه ها نور خورشید را دریافت کرده و به خوبی به رشد خود ادامه دهند.
به طور منظم به خالواش خود آب دهید و خاک همیشه مرطوب باشد در تابستان در محیط سایه با رطوبت بالا قرار دهید.. بر خلاف سایر گیاهان، نباید اجازه دهید بین دو آبیاری خاک خالواش خشک شود. خاک باید همیشه مرطوب باشد. خالواش خود را هر روز یا یک روز در میان آبیاری کنید. نگران پوسیدگی ریشه نباشید زیرا خالواش برخلاف بسیاری از گیاهان نسبت به پوسیدگی ریشه مقاوم است.
خالواش مانند نعناع خاصیت روندگی رو و زیر خاک داشته و به سرعت زمین رو می پوشاند و تا سالها میتوانید برداشت انجام دهید.